Het rare aan de kattenbak is dat je er meestal niets voor hoeft te doen. Je zet hem neer, je kitten loopt erheen, en klaar. Waar hondeneigenaren maandenlang met een pup naar buiten sjouwen, gaat dit bij katten bijna vanzelf.
Dat komt doordat je kitten het al geleerd heeft. Kittens beginnen rond hun vierde levensweek de bak van hun moeder te gebruiken, gewoon door haar na te doen. Tegen de tijd dat ze rond twaalf weken naar hun nieuwe huis gaan, is het een gewoonte.
Maar er is een keerzijde. Omdat het vanzelf gaat, zoeken mensen pas naar de oorzaak als het misgaat. En dan blijkt het probleem bijna altijd bij de bak te zitten, niet bij de kat.
Waarom hij graaft
Voor en na het plassen graaft je kitten. Dat is geen speelsheid maar instinct: door zijn ontlasting te bedekken, verbergt hij zijn geur. Een dier dat zijn geur achterlaat, is vindbaar voor grotere roofdieren.
Daarom geeft een kat om de bodem waarop hij staat. Hij moet erin kunnen graven en het weer dicht kunnen schuiven. Vulling die te hard, te grof of te scherp is, maakt dat onmogelijk — en dan zoekt hij een plek die wél werkt, zoals je plantenbak of de wasmand.
Krabt je kat na afloop juist heel lang tegen de rand of de muur? Dan is er vaak te weinig vulling om iets mee te bedekken.
De bak goed inrichten
- Neem er één meer dan je katten hebt. Dat is de bekende n+1-regel. Ook bij één kat zijn twee bakken dus beter: veel katten plassen liever niet op de plek waar ze poepen.
- Groot genoeg betekent ongeveer anderhalf keer de lengte van je kat, staart niet meegerekend. Een kitten groeit hier snel overheen, dus koop meteen een volwassen maat en houd de rand aan één kant laag.
- Een laagje van zo'n 3 tot 5 centimeter vulling is genoeg om in te graven. Vol tot de rand is niet fijner, het valt alleen meer over de vloer.
- Ongeparfumeerd. Lavendel en babypoeder zijn voor de mens bedacht. Een kattenneus is veel gevoeliger dan die van ons; sterke geuren jagen katten juist weg.
- Rustig, maar niet weggestopt. Niet naast de wasmachine die kan aanslaan, niet in een hoek waar hij klem kan komen te zitten, en niet naast het voer.
Twijfel je over een open of een dichte bak? De meeste katten kiezen een open bak. Een kap houdt geur binnen voor jou, maar ook voor hem, en hij kan er minder goed omheen kijken terwijl hij zit. Wil je toch een dichte bak, laat het klepje er dan af.
Schep dagelijks uit, minstens één keer. Verschoon alles om de één à twee weken en spoel de bak met water en een mild sopje — geen schoonmaakmiddel op ammoniakbasis, want ammoniak lijkt voor een kat op urine.
Als het toch misgaat
Plast je kitten naast de bak of ergens anders in huis? Straffen heeft geen enkel nut. Hij begrijpt niet waar het over gaat, en hij leert vooral dat jij onvoorspelbaar bent.
Loop in plaats daarvan dit rijtje langs. Is de bak schoon? Staat hij op een rustige plek? Is de vulling veranderd? Is er iets veranderd in huis — visite, verhuizing van meubels, een nieuwe kat in de tuin? Kan hij er wel goed bij, of moet hij door een kamer waar de hond ligt?
Ruim ongelukjes op met een enzymreiniger. Dat is een middel dat de geurstoffen afbreekt in plaats van ze te overdekken. Blijft de geur hangen, dan nodigt de plek uit tot herhaling.
En bel de dierenarts als je kitten vaak in de bak zit met weinig resultaat, klaaglijk miauwt tijdens het plassen, of bloed in de urine heeft. Blaasproblemen komen bij katten veel voor en kunnen bij katers levensgevaarlijk worden.
Spelen begint serieus te worden
Naast de bak verandert er deze week nog iets. Je kitten speelt niet meer alleen met wat er toevallig ligt, maar gaat gericht dingen besluipen. Je enkels bij de trap. De rand van de deken. Een prop papier die drie meter verderop ligt.
Dat is oefening voor jagen, en het is goed om daar nu al bij te helpen. Speel liever een paar keer per dag vijf minuten dan één keer een halfuur. Gebruik iets waarbij jij aan de andere kant zit — een hengel met veertjes, een touwtje met een propje — zodat hij nooit leert dat handen speelgoed zijn.
Bijt hij toch in je hand? Blijf stil, trek niet terug. Terugtrekken lijkt op een prooi die vlucht en maakt het spel juist spannender. Sta gewoon op en loop weg. Twee of drie keer en het kwartje valt.
Veelgestelde vragen
Mijn kitten speelt met de vulling en eet er soms van. Kan dat kwaad?
Een enkel korreltje is meestal niet erg, maar klontvormende klei kan bij grotere hoeveelheden problemen geven. Blijft hij het doen, kies dan tijdelijk een vulling van houtkorrels of papier en overleg met je dierenarts.
Hoe stap ik over op een andere kattenbakvulling?
Geleidelijk. Meng een week lang elke dag iets meer nieuwe vulling door de oude. In één keer omgooien is een van de bekendste redenen waarom katten de bak ineens negeren.
Mijn kitten rent na de kattenbak als een gek door het huis. Waarom?
Dat doen veel katten en het is normaal. Waarschijnlijk een restje van "weg van deze plek voordat iemand mij ruikt". Gebeurt het met miauwen of geperst zitten erbij, laat hem dan wel nakijken.
Moet ik hem prijzen als hij de bak gebruikt?
Niet nodig. Sterker nog: erbij gaan staan en enthousiast doen maakt sommige katten onzeker. Laat hem gewoon met rust.
Bakken, vulling, schepjes en matjes voor onder de bak vind je in onze collectie Kattenbak & Bodem.
Vorige week: Kittendagboek: wennen aan huis en gezin (13 weken). Volgende week: Kittendagboek: nieuwsgierig en actief (15 weken).